Menu




Door op de illustraties en de rode woorden in de tekst te klikken, worden er pop-ups met vergrote foto's of verdere informatie geopend. De pop-ups worden weer gesloten door er op te klikken.

N.B. Als deze functie niet werkt, moet u voor deze site de pop-up-beveiliging uitschakelen.
Wanneer u gebruik maakt van Google Chrome kan het zijn dat er helemaal geen pop-ups verschijnen. U moet dan uw browser-instellingen wijzigen om de pop-ups te kunnen zien.



Wie zijn wij?


Fred van der Zwet
leraar basisonderwijs
& (amateur-)fotograaf
(voor een van zijn foto's klik hier)

Roel den Dulk
loopbaanbegeleider / coach-trainer & tekstschrijver
(voor LinkedIn-profiel klik hier)







De opbouw




Met de opbouw zijn we samen 2 weken bezig. Het is steeds weer spannend als de 70 verhuisdozen met de voor ons zo bekende beeldjes van engelen, mensen en vele dieren, het mos, de huizen, tenten en hutjes, de 40 kisten zware stenen en de vele zakken zand, de bomen, struiken, plantjes, hekjes, vuurtjes en verdere attributen te voorschijn worden gehaald. Alles bij elkaar is het inmiddels zo'n 25 m³ aan materiaal...

Toen we de opbouw nog thuis deden zorgden het ombouwen van onze tuinkamer tot het kerstdiorama ervoor dat ons huis behoorlijk op zijn kop stond. Van onder tot boven was het overal een grote puinhoop.

Al doen we de inrichting met z'n tweeën, voor de opbouw van het podium en de achterwand zijn we inmiddels afhankelijk geworden van anderen, zoals hier op een foto uit 2012 van de opbouw in Oosterblokker: vrijwilligers maken het grote tableau gereed voor de inrichting van het diorama. We zijn de vrijwilligers en de soms ook ingehuurde podiumbouwers die al het voorbereidende werk doen erg dankbaar. Zonder hun inzet zouden we het diorama niet ergens een plaats kunnen geven.







De schaapskooi krijgt vorm


Door op de foto van de schaapskooi te klikken is te zien hoe de kale grondplaat op de plek waar de herders gaan komen langzamerhand wordt getransformeerd tot een schaapskooi met vele tientallen schapen.







En als het diorama dan klaar is…








Vier foto’s van de opbouw in het Heiligenbeeldenmuseum in Vorden in 2010-2011.









En we maken elk jaar wel weer wat nieuws...


In 2014 kwam er een wijk met kooplieden voor Nazareth bij, waarbij met behulp van spiegels extra diepte is gesuggereerd).

En ook maakten we in 2014 een aanlegsteiger met een vissersboot (een schaalmodel van de vissersboot uit het begin van de jaartelling die archeologen in Israël hebben opgegraven).

In 2015 werd Bethlehem uitgebreid met een paar prachtige huizen en een straatje met de herberg.







Een bezoek aan Napels, de bakermat van de Napolitaanse kerststal


In het voorjaar van 2015 keken we onze ogen uit in de vele kerststalwinkels en -ateliers in Napels. We hebben ons heel erg ingehouden, maar voor deze beeldjes zijn we toch bezweken:

Twee vrolijke vrienden.

Een mandenverkoper voor op de markt van Bethlehem.

Een gehandicapte bedelaar met zijn zoontje.







Het diorama bij avond








































Eind 2017 komt het kerstdiorama naar het
Jheronimus Bosch Art Center in 's-Hertogenbosch



Van zaterdag 9 december 2017 t/m zondag 7 januari 2018 wordt ons kerstdiorama geëxposeerd in het JHERONIMUS BOSCH ART CENTER in 's-HERTOGENBOSCH.
De opstelling in Den Bosch wordt opnieuw ruimtelijk met een overkapping. Als extra dimensie in deze prachtige verbeelding van het leven van alledag rondom de geboortestal aan het begin van de jaartelling, wordt er een dag- en nachtbeleven gecreëerd: regelmatig zullen de spots worden gedimd waardoor het diorama een exta sfeervolle uitstraling krijgt met alleen de brandende vuurtjes bij de herders, stropers en vissers en de verlichting in de huizen van Bethlehem en Nazareth en de tenten van de nomaden en de koningen.

Voor de openingstijden van het museum zie deze advertentietekst van het Jheronimus Bosch Art Center.

"De Hooiwagen" van Jeroen Bosch en onze knipoog naar dit schilderij die we voor ons diorama maakten

"De Landlopoer (De verloren zoon)" van Jeroen Bosch en onze verwerking van dit schilderij bij de stadspoort van Nazareth

Mede door de vele oude volkswijsheden en symbolische betekenissen die in ons diorama zijn verwerkt, past de voorstelling uitstekend in het prachtige Jheronimus Bosch Art Center dat geheel aan Jeroen Bosch is gewijd. Ook zijn werk wordt gekenmerkt door een veelheid aan symbolieken en verborgen wijsheden. Bij het diorama wordt hierover daarom veel toelichting gegeven.

Over ons kerstdiorama

Vanaf 1999 hebben wij in ons huis in het noorden van Friesland negen jaar lang in de kersttijd onze elk jaar omvangrijker wordende kerstgroep opgebouwd. Een paar honderd mens- en dierfiguren (schaal ca.1:11) kregen een plaats in een groot diorama, waarvoor wij elk jaar onze tuinkamer ontruimden. Om anderen ook te kunnen laten genieten van het tafereel, organiseerden we vele open-huisdagen, waar jaarlijks een paar honderd belangstellenden op afkwamen. Los van het feit dat een kerststal in dit niet-katholieke deel van ons land niet erg gebruikelijk is, is vooral de omvang van onze kerstgroep niet alledaags en dat betekende een jaarlijks groeiend aantal bezoekers, mede veroorzaakt door de vele media-aandacht die wij kregen, zowel in de regionale kranten en tijdschriften, als op de landelijke en regionale televisie en radio (zie de mediapagina van deze website).



De belangstelling werd op den duur echter zo groot, dat we in 2008 voor een andere opzet hebben gekozen. Sindsdien staat het diorama niet meer bij ons thuis opgesteld, maar wordt het steeds elders opgebouwd, op uitnodiging van een museum of andere expositieruimte. En de omvang is inmiddels uitgegroeid tot ruim 1.750 mens- en dierfiguren.

Behalve om zijn omvang (het geheel heeft momenteel een oppervlakte van bijna 100 m² en een achterwand van bijna 40 meter breed), wordt het diorama geroemd om zijn unieke opstelling met oog voor detail en met zijn vele verborgen oudchristelijke en voorchristelijke volkswijsheden en symbolieken (met bijbehorende uitleg) in de taferelen. En er zijn veel humoristische tafereeltjes in verwerkt.

In 2016 stond het kerstdiorama in Natuurmuseum Fryslân in Leeuwarden

Het diorama in Leeuwarden van boven en een rondwandeling eromheen.

Afgelopen kerstperiode was ons kerstdiorama in een geheel nieuwe, verrassende opstelling opgebouwd in het NATUURMUSEUM FRYSLÂN in LEEUWARDEN. In de ruim 4 weken dat het hier werd geëxposeerd bezochten meer dan 9.500 mensen het museum om het diorama te zien. Het was de eerste keer dat het diorama in de huidige grootse opzet in Friesland werd tentoongesteld. En de opstelling in Leeuwarden was zowel qua vorm, als qua inrichting helemaal nieuw. Het diorama kreeg hier namelijk een overkapping en het stond midden in het atrium van het museum als een enorme kijkdoos met een oppervlakte van 100 m², waar het publiek helemaal omheen kon lopen om van alle kanten het leven in Bethelehem en omgeving te bekijken. Hiervoor hadden we veel nieuwe taferelen gemaakt o.a. door de talloze nieuwe beeldjes die het leven op de markt van Bethlehem, in de woestijn, op de velden en in de bergen nog mooier en spannender maakten dan het al was in de voorafgaande jaren. De landelijke en regionale media en pers besteedden ook deze keer weer veel aandacht aan het diorama (zie de filmpjes en artikelen op de mediapagina van deze site).

Bethlehem komt in zicht...

Reportage van GPTV, 8 december 2016.

Tegelijkertijd met de expositie van het kerstdiorama in het Natuurmuseum Fryslân werden de mooiste exemplaren uit onze grote verzameling PAPIEREN KERSTSTALLEN en POP-UP KAARTEN EN UITKLAPBOEKEN MET KERSTSTALLEN tentoongesteld in MUSEUM DE SCHIERSTINS in VEENWOUDEN.

Een paar impressies uit De Schierstins.

Opbouw 2008-2015

In 2008 was het de eerste keer dat het diorama niet bij ons thuis opgesteld stond. Die eerste keer buiten de deur was nog bescheiden door tafereeltjes uit het diorama in de vitrines van het BEZOEKERSCENTRUM TERPDORP HEGEBEINTUM bij ons in de buurt uit te stallen. Ondanks deze bescheiden opstelling kwamen al meteen die eerste keer "buiten de deur" honderden bezoekers op de expositie af. En die aantallen zijn elk jaar groter geworden.

De jaren daarna werd de opbouw echter heel uitgebreid: in de kerstperioden van 2009 en 2010 en bijna het hele jaar 2011 kreeg het diorama een prominente plaats in het HEILIGENBEELDENMUSEUM in KRANENBURG bij Vorden (Gld) op een tableau van 40 m². Dat was 2,5 maal zo groot als bij ons thuis mogelijk was.

In de kerstperiode van 2012 werd het diorama opgebouwd in CULTUREEL CENTRUM PANCRATIUS in OOSTERBLOKKER bij Hoorn (Noord-Holland). Ook hier werd een tableau van ruim 40 m² ingericht.

In de kersttijd van 2013 was het diorama te zien in het voormalige klooster van Ootmarsum in Twente. Hier waren wij door STICHTING LITOUWEN in OOTMARSUM uitgenodigd om het kerstdiorama als prominent onderdeel van hun jaarlijkse kerststallenexpositie 'KERST IN BEELDEN' op te bouwen. En dat was niet zonder succes. In de 4 weken dat de expositie te zien was hebben ruim 8.000 bezoekers het inmiddels 50 m² grote diorama bekeken. En ook hier waren de enthousiaste reacties waren niet van de lucht...

In de kersttijd van 2014 stond het kerstdiorama opgesteld in de Kanunnikenkerk van het schitterende KLOOSTERMUSEUM TER APEL. Het diorama dat was opgebouwd op een podium van bijna 60 m² trok hier wederom zo'n 8.000 bezoekers. Zowel de regionale televisie uit Groningen, Drenthe en Duitsland, als de regionale radiozenders en alle regionale dag- en weekbladen besteedden veel aandacht aan de expositie. En steeds waren de berichtgevingen, evenals de reacties van de duizenden bezoekers, enthousiast en vol verbazing. Dat kwam in de eerste plaats door de opstelling en inrichting en door de verrassende uitleg die bij het geheel werd gegeven. Maar ook de schitterende locatie en het feit dat het museum voor schoolklassen en voor kinderen die in de vakantie kwamen een educatief programma had, droegen enorm bij aan het succes.


In de kerstperiode van 2015 stond het kerstdiorama op uitnodiging van VVV Deventer in de schitterende BERGKERK in DEVENTER. Samen met een verbeelding van het kerstverhaal ‘Christmas Carol’ van Charles Dickens, vormde het diorama daar, ter gelegenheid van het 25e DICKENS FESTIJN de tentoonstelling ‘HET VERHAAL VAN KERST’.
De opstelling in DEVENTER was met zijn 65 m² uitgebreider dan alle voorgaande jaren. En dat wordt beaamd door de ruim 16.000 bezoekers (waarvan bijna de helft in het weekend van het Dickens Festijn langs de opstelling schuifelden).

Ook wij zelf hbben een plek in het diorama gekregen. Met behulp van een 3D-printer hebben wij onszelf laten vereeuwigen. Hier zitten we samen met Charles Dickens (ter gelegenheid van het 25e Dickens Festijn in Deventer) aan een pul bier bij de herberg in Bethlehem terwijl wij Senet spelen, een oud Egyptische spel waarvan een exemplaar in het graf van Toetanchamon is gevonden.

Achtergronden en ontstaan van de kerststal

Een kerstgroep of kerststal kan helpen om iets van de betekenis van het kerstgebeuren te begrijpen. De eerste stal werd in ca.1220 met dit doel neergezet door Franciscus van Assisi; nog heel bescheiden met alleen een kind, een os en een ezel. De mis was toen in het Latijn en het volk begreep daar uiteraard niets van. De kerststal, maar later in de Middeleeuwen ook de kerstspelen op de dorpspleinen, zorgden er samen met de prachtige voorstellingen in de glas-in-loodramen en de vele schilderingen en uit hout gesneden beelden in de kerken, voor dat de mensen begrepen waar het over ging.
Vanuit deze traditie wordt ook jaarlijks ons kerstdiorama opgebouwd. Daarbij is onze fascinatie voor de uitgebreide kerstgroepopstellingen compleet met dorpspleinen en allerlei taferelen uit het dagelijks leven van het gewone volk, die onder andere in Italië gewoon zijn, is ons diorama goed te zien. We voelen ons altijd weer erg geïnspireerd door deze taferelen, waarbij de kerstgroepen uit Napels de grootste bekendheid genieten (de Napolitaanse kerststal is voor kenners en liefhebbers in ieder geval meer dan een begrip).

Het diorama in 2013 in Ootmarsum.

De basis voor onze uitgebreide kerstgroep wordt gevormd door de mooie kerstgroepen die wij elk afzonderlijk bezaten en die, toen we elkaar in 1997 leerden kennen, door ons zijn samengevoegd tot een geheel. Die nieuwe samenstelling is sindsdien elk jaar uitgebreid. De beeldjes zijn grotendeels afkomstig uit kerstgroepen uit Zuid-Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Italië en Spanje. De dieren zijn voor een deel afkomstig uit de betere speelgoedzaken. Veel figuren hebben een andere 'rol' gekregen dan zij in hun oorspronkelijke groep hadden. Het materiaal waarvan de beeldjes zijn gemaakt is heel divers: berkalith (kunsthars), papier-maché, terracotta, hout, gips, kunststof en marmoline (geperst marmergruis vermengd met kunsthars). Alle beeldjes zijn met de hand beschilderd.

Ondanks het grote aantal beeldjes, komen we soms ineens beeldjes tegen die onweerstaanbaar zijn. En dus kregen deze twee aan hun waterpijp lurkende mannen
vanaf 2014 ook een plaats in het diorama.

In het diorama zijn, behalve de stal en het drukke marktplein van en de dieren rondom Bethlehem, ook de velden met het engelenkoor en de herders met hun schapen, de Wijzen uit het Oosten, Herodes en de volkstelling, een bos met houthakkers, een waterpartij met vissers, bergen met stropers en wilde dieren, een woestijn met nomaden, en een stukje Egypte te zien.

Achter dit geheel staat een op vinyl gedrukte achterwand van 125 cm hoog en totaal 40 meter breed. Hierop is een uit foto's en schilderingen door ons samengesteld landschap afgebeeld met o.a. velden, het dorpsleven, bergen, bossen, een woestijn etc.